Mã ngành vật liệu san lấp là một trong những nội dung cần xác định khi mở cửa hàng hoặc thành lập doanh nghiệp kinh doanh cát, đá, đất và các vật liệu phục vụ san lấp mặt bằng, xây dựng. Việc đăng ký đúng ngành nghề ngay từ đầu giúp chủ đầu tư xác định rõ phạm vi hoạt động, thuận lợi hoàn thiện hồ sơ và chủ động triển khai kế hoạch kinh doanh theo đúng định hướng.
Bắt đầu từ dòng tiền thực tế của hoạt động vật liệu san lấp
Khi đăng ký ngành nghề liên quan đến vật liệu san lấp, doanh nghiệp không nên chỉ nhìn vào tên hàng như cát, đất, đá rồi chọn một mã ngành gần giống. Điều quan trọng hơn là xác định doanh nghiệp đang kiếm tiền bằng cách nào: tự khai thác tài nguyên, mua vật liệu từ đơn vị khác để bán lại, vận chuyển đến công trình hay nhận luôn phần san nền.
Với hệ thống ngành kinh tế hiện hành theo Quyết định 36/2025/QĐ-TTg, hoạt động bán buôn vật liệu xây dựng như cát, sỏi nằm trong nhóm 4673 – Bán buôn vật liệu, thiết bị lắp đặt khác trong xây dựng. Trong khi đó, khai thác cát, đá hoặc đất thuộc nhóm khai khoáng riêng. Quyết định 36/2025/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 15/11/2025.
Doanh thu phát sinh ở khâu nào trong chuỗi vật liệu san lấp
Một doanh nghiệp vật liệu san lấp có thể phát sinh doanh thu ở nhiều khâu.
Nếu doanh nghiệp mua cát, đất hoặc đá cấp phối từ một nguồn hợp pháp rồi bán lại cho nhà thầu thì doanh thu đến từ thương mại.
Nếu doanh nghiệp trực tiếp khai thác đất, cát hoặc vật liệu tại khu vực được phép rồi bán sản phẩm khai thác thì doanh thu gắn với hoạt động khai khoáng.
Nếu doanh nghiệp nhận vận chuyển vật liệu đến công trình và thu tiền vận chuyển riêng thì có thêm doanh thu dịch vụ vận tải.
Nếu doanh nghiệp đưa máy xúc, máy ủi, xe lu và nhân công đến công trường để thực hiện san nền thì đã phát sinh hoạt động thi công.
Vì vậy, cùng một hợp đồng vật liệu san lấp có thể chứa nhiều dòng tiền và nhiều bản chất hoạt động khác nhau.
Khách hàng là người tiêu dùng, đại lý hay nhà thầu
Đối tượng khách hàng cũng giúp nhận diện bản chất kinh doanh.
Nếu doanh nghiệp bán khối lượng lớn cát, đất hoặc đá cho nhà thầu, doanh nghiệp xây dựng, chủ dự án hoặc đại lý vật liệu thì hoạt động thường mang tính bán buôn.
Nếu doanh nghiệp bán lượng nhỏ trực tiếp cho cá nhân, hộ gia đình thì cần xem xét thêm phạm vi bán lẻ.
Riêng với vật liệu san lấp, thị trường thường nghiêng mạnh về B2B vì khối lượng giao dịch lớn và hàng thường được giao trực tiếp tới công trình.
Hàng hóa có qua gia công trước khi bán hay không
Cần xác định vật liệu được bán nguyên trạng hay đã trải qua các công đoạn xử lý.
Ví dụ, cát được sàng để loại tạp chất, đất được phân loại hoặc đá được nghiền thành cấp phối.
Một số thao tác có thể gắn với hoạt động khai thác hoặc chuẩn bị hàng hóa. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp nhận vật liệu của người khác rồi thực hiện sàng, nghiền, phân loại và thu tiền công thì có thể phát sinh hoạt động gia công độc lập.
Đặc biệt, hoạt động chế biến sâu khoáng sản được hệ thống ngành hiện hành phân biệt với khai thác khoáng sản và có thể thuộc ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tương ứng.
Cách dòng tiền quyết định nhóm mã ngành cần đăng ký
Doanh nghiệp nên tách dự kiến doanh thu thành các nhóm:
Doanh thu khai thác.
Doanh thu bán vật liệu.
Doanh thu vận chuyển.
Doanh thu cho thuê máy móc.
Doanh thu thi công san nền.
Nếu phần lớn doanh thu đến từ mua hàng rồi bán lại thì thương mại nên là trọng tâm.
Nếu doanh thu hình thành từ việc khai thác tài nguyên thì phải rà soát ngành khai khoáng và đặc biệt là giấy phép chuyên ngành.
Nếu doanh thu chủ yếu đến từ san nền hoặc thi công thì nhóm ngành xây dựng lại trở nên quan trọng.
Nhóm hàng hóa đặc trưng cần rà soát khi đăng ký vật liệu san lấp
“Vật liệu san lấp” không phải một loại hàng hóa duy nhất. Mỗi loại có thể khác nhau về nguồn gốc, tính chất và cơ chế khai thác.
cát san lấp
Cát san lấp thường được sử dụng để nâng cao độ nền, xử lý nền hoặc chuẩn bị mặt bằng công trình.
Nếu doanh nghiệp mua cát từ đơn vị khai thác hợp pháp rồi bán lại thì trọng tâm là thương mại.
Nếu doanh nghiệp trực tiếp lấy cát từ nguồn tài nguyên thì phải xem xét pháp luật khoáng sản.
Luật Địa chất và Khoáng sản 2024 xác định khoáng sản nhóm IV có thể bao gồm cát chỉ phù hợp để làm vật liệu san lấp, đắp nền móng, nhưng không bao gồm cát, sỏi lòng sông, lòng hồ và khu vực biển trong phạm vi này.
đất san lấp
Đất đồi, đất có tên gọi khác, đất lẫn đá, cát, cuội hoặc sỏi chỉ phù hợp sử dụng làm vật liệu san lấp có thể thuộc nhóm khoáng sản IV theo Luật Địa chất và Khoáng sản.
Vì vậy, doanh nghiệp tự đào đất từ một khu vực để bán làm vật liệu san nền không nên hiểu đó đơn giản là mua bán đất.
Hoạt động khai thác thực tế phải được đánh giá theo pháp luật khoáng sản và điều kiện của khu vực khai thác.
đá cấp phối
Đá cấp phối thường được sử dụng cho nền đường, nền công trình hoặc lớp móng.
Nếu doanh nghiệp mua đá đã nghiền, phân loại từ nhà sản xuất rồi bán lại thì đây là thương mại.
Nếu doanh nghiệp trực tiếp khai thác đá, đập, nghiền hoặc tạo sản phẩm từ nguồn khoáng sản thì cần rà soát nhóm khai thác đá và hoạt động chế biến tương ứng.
Hệ thống ngành hiện hành xếp khai thác đá vào mã 08101 thuộc nhóm 0810 – Khai thác đá, cát, sỏi, đất sét.
vật liệu san nền phù hợp
Ngoài cát, đất và đá cấp phối, một dự án có thể sử dụng những loại vật liệu khác nếu đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu thiết kế.
Doanh nghiệp không nên gọi mọi loại vật liệu là “đất san lấp” để đơn giản hóa chứng từ.
Cần phản ánh đúng tên hàng, nguồn gốc và tính chất vật liệu thực tế.
Mã ngành chính cần phản ánh hoạt động cốt lõi
Việc lựa chọn ngành chính nên bắt đầu từ mô hình doanh thu chứ không phải tên gọi “công ty vật liệu san lấp”.
Dựa vào doanh thu dự kiến
Nếu doanh nghiệp chủ yếu mua cát, đá hoặc vật liệu từ các nguồn khác rồi bán số lượng lớn cho nhà thầu, cần tập trung rà soát nhóm bán buôn vật liệu xây dựng.
Theo Quyết định 36/2025/QĐ-TTg, mã 4673 là nhóm bán buôn vật liệu, thiết bị lắp đặt khác trong xây dựng và bao gồm bán buôn các vật liệu như cát, sỏi.
Nếu doanh nghiệp trực tiếp khai thác cát, đá hoặc đất thì ngành khai khoáng lại phải được xem xét riêng.
Dựa vào công đoạn tạo giá trị
Nếu doanh nghiệp kiếm lời chủ yếu từ việc tìm nguồn hàng, tổ chức kho và bán lại thì giá trị nằm ở thương mại.
Nếu giá trị chủ yếu đến từ khai thác tài nguyên thì hoạt động khai thác là cốt lõi.
Nếu doanh nghiệp chủ yếu dùng máy móc để san nền, đầm nền hoặc thi công mặt bằng thì giá trị nằm ở hoạt động xây dựng.
Không chọn theo tên doanh nghiệp
Tên công ty có chữ “san lấp”, “vật liệu xây dựng” hay “khai thác” không phải căn cứ pháp lý để xác định mã ngành.
Một doanh nghiệp tên “Vật liệu san lấp ABC” có thể thực tế chỉ mua cát rồi bán lại.
Ngược lại, một công ty tên “Thương mại XYZ” vẫn có thể sở hữu quyền khai thác khoáng sản.
Có thể bổ sung ngành phụ từ đầu
Nếu doanh nghiệp đã dự kiến có đội xe, máy xúc hoặc nhận thi công thì nên rà soát các ngành phụ ngay từ giai đoạn thành lập.
Điều này giúp tránh phải thay đổi hồ sơ ngay sau khi triển khai dự án đầu tiên.
Ngành chính và ngành phụ trong hồ sơ vật liệu san lấp nên sắp xếp thế nào
Danh mục ngành nghề nên được sắp xếp theo đúng chuỗi kinh doanh.
Chọn ngành chính theo hoạt động tạo doanh thu lớn nhất
Doanh nghiệp chỉ mua vật liệu rồi bán lại thì hoạt động thương mại thường là trọng tâm.
Doanh nghiệp trực tiếp khai thác vật liệu từ mỏ hoặc khu vực khai thác được phép thì khai khoáng có thể là ngành chính.
Doanh nghiệp chủ yếu nhận hợp đồng san nền thì hoạt động xây dựng có thể mới là nguồn doanh thu lớn nhất.
Đăng ký ngành phụ cho hoạt động dự kiến triển khai
Các ngành phụ thường cần được xem xét gồm bán buôn vật liệu, khai thác khoáng sản, vận tải hàng hóa, cho thuê máy móc và hoạt động xây dựng nếu thực tế có kế hoạch.
Không nhất thiết doanh nghiệp nào cũng cần đầy đủ tất cả những nhóm này.
Không cần đăng ký quá rộng không có kế hoạch sử dụng
Đăng ký quá nhiều ngành không liên quan không giúp doanh nghiệp có quyền thực hiện các ngành có điều kiện.
Đặc biệt, việc đăng ký mã ngành khai khoáng không thay thế giấy phép khai thác khoáng sản.
Rà soát lại khi mô hình kinh doanh thay đổi
Một công ty ban đầu chỉ mua vật liệu về bán có thể sau đó đầu tư mỏ, đội xe và máy san nền.
Khi đó danh sách ngành nghề ban đầu có thể không còn phù hợp.
Doanh nghiệp nên rà soát ngay khi hình thành một nguồn doanh thu mới thường xuyên.
Khi vật liệu san lấp đi kèm gia công hoặc sản xuất cần bổ sung gì
Hoạt động xử lý vật liệu cần được phân biệt với khai thác và mua bán.
Phân biệt thao tác sơ chế với hoạt động sản xuất
Sàng cát, loại tạp chất hoặc phân loại vật liệu có thể là công đoạn xử lý đơn giản.
Nhưng nghiền đá thành cấp phối, phối trộn nguyên liệu hoặc tạo một sản phẩm vật liệu mới có thể dẫn tới nhóm hoạt động khác.
Không nên mặc định mọi công đoạn sau khai thác đều nằm trong mã khai khoáng.
Gia công theo quy cách có thể cần nhóm ngành riêng
Nếu khách hàng giao vật liệu cho doanh nghiệp rồi yêu cầu sàng, nghiền hoặc phân loại và chỉ trả tiền công thì bản chất khác với bán hàng.
Trong trường hợp đó cần xem xét hoạt động gia công hoặc dịch vụ sản xuất tương ứng.
Nhà xưởng làm phát sinh thêm lớp pháp lý về địa điểm
Một bãi tập kết đơn thuần khác với cơ sở có máy nghiền đá, dây chuyền sàng hoặc hệ thống rửa cát.
Khi có cơ sở chế biến, doanh nghiệp cần rà soát đất đai, công năng, môi trường, tiếng ồn, bụi và các yêu cầu kỹ thuật liên quan.
PCCC và môi trường không được thay thế bằng mã ngành
Đăng ký ngành nghề chỉ giải quyết phạm vi đăng ký doanh nghiệp.
Hoạt động khai thác khoáng sản nhóm IV còn chịu các quy định riêng về bảo vệ, cải tạo và phục hồi môi trường theo Nghị định 11/2025/NĐ-CP.
Nếu có xưởng, bãi hoặc thiết bị phát sinh nguy cơ cháy thì nghĩa vụ PCCC cũng phải được xem xét độc lập.
Khi vật liệu san lấp đi kèm vận chuyển cần rà soát thêm hoạt động nào
Chi phí vận chuyển thường chiếm tỷ trọng lớn trong giá vật liệu san lấp vì hàng nặng và giá trị trên mỗi đơn vị khối lượng không cao.
Giao hàng nội bộ của doanh nghiệp
Nếu doanh nghiệp sử dụng xe của mình để giao chính cát, đất hoặc đá đã bán cho khách thì cần phân biệt với việc cung cấp dịch vụ vận tải.
Xe phục vụ nội bộ không tự động biến doanh nghiệp thành đơn vị kinh doanh vận tải.
Thu cước vận chuyển từ khách hàng
Nếu báo giá gồm “giá vật liệu + cước vận chuyển”, cần xem phần vận chuyển có phải một dịch vụ độc lập hay chỉ là khoản chi gắn với giao hàng.
Nếu doanh nghiệp thường xuyên xuất hóa đơn hoặc thu tiền riêng cho vận tải, nên rà soát thêm ngành vận tải.
Vận chuyển thuê cho bên thứ ba
Nếu doanh nghiệp nhận chở vật liệu của doanh nghiệp khác, không gắn với việc bán hàng của mình thì đây là dấu hiệu rõ của hoạt động vận tải hàng hóa.
Không nên dùng mã bán vật liệu san lấp để bao phủ phần dịch vụ này.
Bãi xe và phương tiện phục vụ kinh doanh
Doanh nghiệp có nhiều xe ben, xe tải, đầu kéo hoặc phương tiện chuyên dụng cần quan tâm đến bãi xe, tải trọng, tình trạng phương tiện và nghĩa vụ chuyên ngành giao thông.
Nếu đồng thời có máy xúc hoặc máy ủi thì cần phân biệt máy dùng nội bộ với máy đem cho thuê.
Khi vật liệu san lấp đi kèm thi công tại công trình
Đây là mô hình rất phổ biến vì khách hàng thường muốn mua vật liệu kèm san nền.
Bán vật liệu không đồng nghĩa với quyền thi công
Giao 5.000 m³ cát đến công trình chỉ là cung cấp vật liệu và có thể kèm vận chuyển.
Nếu doanh nghiệp tiếp tục sử dụng máy ủi, máy xúc, xe lu và nhân công để san, đầm, hoàn thiện cao độ thì đã có hoạt động thi công.
Hai phần này cần được phân biệt.
Lắp đặt cần xem nhóm ngành xây dựng tương ứng
Đối với vật liệu san lấp, từ “lắp đặt” không thực sự sát với bản chất.
Doanh nghiệp thường thực hiện chuẩn bị mặt bằng, san nền, đào đắp hoặc các hoạt động xây dựng khác.
Do đó cần xem nhóm ngành xây dựng theo công việc thực tế thay vì chọn mã theo vật liệu.
Hợp đồng trọn gói phải phản ánh đúng phạm vi hoạt động
Một hợp đồng san lấp trọn gói có thể bao gồm:
Cung cấp vật liệu.
Vận chuyển.
San gạt.
Lu lèn.
Hoàn thiện cao độ.
Doanh nghiệp cần bảo đảm ngành nghề, hóa đơn và hệ thống chi phí phản ánh đúng các hoạt động thực tế này.
Ngành thi công nên đăng ký trước khi nhận dự án
Nếu doanh nghiệp đã xác định nhận công việc san nền, nên rà soát ngành xây dựng trước khi ký hợp đồng.
Điều này giúp hồ sơ năng lực và phạm vi ngành nghề đồng bộ với dự án thực tế.
Cách ghi chi tiết ngành nghề vật liệu san lấp để hồ sơ dễ sử dụng lâu dài
Phần mô tả nên tách theo bản chất thay vì chỉ ghi một dòng “kinh doanh vật liệu san lấp”.
Ghi theo nhóm hoạt động và nhóm hàng hóa
Nếu doanh nghiệp mua cát, sỏi hoặc vật liệu xây dựng để bán buôn thì nhóm 4673 là nhóm cần rà soát theo hệ thống hiện hành.
Nếu trực tiếp khai thác cát thì mã 08102 – Khai thác cát cần được xem xét; nếu khai thác đá thì mã 08101 tương ứng với khai thác đá.
Phần vận tải, cho thuê hoặc thi công nếu có nên được tách riêng.
Không liệt kê thiếu sản phẩm cốt lõi
Nếu doanh nghiệp thường xuyên bán cát san lấp, đất san nền và đá cấp phối thì nội dung ngành nghề nên phản ánh được những nhóm hàng chính.
Không cần liệt kê từng cấp phối hoặc từng dự án.
Không mô tả vượt phạm vi mã ngành
Không nên lấy một mã bán buôn rồi ghi thêm “khai thác cát, vận tải hàng hóa, thi công san nền” nếu các hoạt động này thuộc những nhóm riêng.
Cách ghi đúng là phân loại từng hoạt động theo đúng bản chất.
Để dư địa hợp lý cho sản phẩm cùng nhóm
Phần mô tả nên đủ rộng để doanh nghiệp thay đổi hoặc bổ sung các loại vật liệu cùng nhóm.
Tuy nhiên, không nên dùng cụm từ quá rộng như “khai thác mọi loại khoáng sản” nếu doanh nghiệp không có kế hoạch và không đáp ứng điều kiện tương ứng.
Những hoạt động tưởng giống vật liệu san lấp nhưng cần mã khác
Đây là phần cần kiểm tra kỹ vì cùng diễn ra trên một công trường nhưng bản chất doanh thu có thể khác hoàn toàn.
Sản xuất thay vì mua đi bán lại
Mua đá cấp phối thành phẩm rồi bán là thương mại.
Khai thác đá và nghiền thành cấp phối lại liên quan đến khai khoáng, chế biến.
Phối trộn nhiều nguyên liệu để tạo sản phẩm xây dựng mới có thể tiếp tục thuộc nhóm sản xuất.
Gia công thuê thay vì bán hàng
Nếu doanh nghiệp chỉ nhận đá hoặc đất của khách rồi nghiền, sàng hoặc phân loại theo yêu cầu và thu tiền công thì đây không phải giao dịch bán vật liệu.
Phần doanh thu này cần được xác định theo đúng bản chất gia công.
Cho thuê máy móc và thiết bị
Doanh nghiệp có xe lu, máy ủi, máy xúc hoặc máy san rồi cho đơn vị khác thuê đang có doanh thu từ cho thuê máy móc.
Không nên gộp khoản này vào doanh thu bán vật liệu.
Thi công hoặc lắp đặt tại công trình
Nếu doanh nghiệp dùng máy móc và nhân lực thực hiện san nền thì đã có phần thi công.
Nguồn vật liệu có thể là của doanh nghiệp hoặc của chủ đầu tư nhưng bản chất dịch vụ xây dựng vẫn tồn tại.
Điều kiện chuyên ngành không nằm trong bản thân mã ngành
Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng đối với vật liệu có nguồn gốc khoáng sản.
Điều kiện kho và địa điểm
Bãi vật liệu phải được xem xét về mục đích sử dụng đất, giao thông, bụi, nước chảy tràn và các vấn đề môi trường.
Nếu là khu vực khai thác, yêu cầu pháp lý khác hoàn toàn với một bãi thương mại.
Điều kiện sản phẩm
Vật liệu san nền phải phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của công trình.
Doanh nghiệp cần kiểm soát nguồn gốc, loại vật liệu, khối lượng và chứng từ.
Đặc biệt không nên mua vật liệu không chứng minh được nguồn khai thác hợp pháp.
Yêu cầu về PCCC và môi trường nếu phát sinh
Các bãi đất, cát có nguy cơ cháy thấp hơn nhiều loại vật liệu khác nhưng doanh nghiệp vẫn phải đánh giá toàn bộ cơ sở, thiết bị, nhiên liệu, văn phòng hoặc khu sửa chữa phương tiện.
Đối với hoạt động khai thác, môi trường là lớp pháp lý đặc biệt quan trọng. Nghị định 11/2025/NĐ-CP quy định cả nội dung cấp phép và bảo vệ, cải tạo, phục hồi môi trường đối với khai thác khoáng sản nhóm IV.
Giấy phép hoặc thủ tục riêng với ngành có điều kiện
Nếu doanh nghiệp trực tiếp khai thác đất, cát hoặc khoáng sản làm vật liệu san lấp thì chỉ đăng ký mã ngành chưa đủ.
Khoáng sản nhóm IV bao gồm một số loại đất, đất lẫn đá, cát, cuội, sỏi và cát phù hợp làm vật liệu san lấp, trừ các trường hợp cát, sỏi lòng sông, lòng hồ và khu vực biển theo quy định. Việc khai thác thực tế phải tuân thủ cơ chế cấp phép và thủ tục chuyên ngành tương ứng.
Hồ sơ cần chuẩn bị khi bổ sung hoặc thay đổi mã ngành vật liệu san lấp
Doanh nghiệp nên tách hồ sơ đăng ký doanh nghiệp khỏi hồ sơ cấp quyền khai thác.
Xác định mã ngành và nội dung chi tiết
Đầu tiên cần xác định chính xác doanh nghiệp:
Mua bán vật liệu.
Trực tiếp khai thác.
Vận chuyển.
Cho thuê máy.
Hay nhận thi công.
Từ đó mới xác định danh sách mã ngành.
Đối với hồ sơ năm 2026, cần sử dụng Hệ thống ngành kinh tế theo Quyết định 36/2025/QĐ-TTg, có hiệu lực từ 15/11/2025.
Chuẩn bị quyết định hoặc nghị quyết nội bộ
Tùy loại hình doanh nghiệp, việc bổ sung ngành nghề cần có quyết định hoặc nghị quyết theo thẩm quyền nội bộ.
Nội dung thông qua phải thống nhất với danh sách ngành được đưa vào hồ sơ đăng ký thay đổi.
Thực hiện thủ tục thay đổi đăng ký doanh nghiệp
Sau khi xác định đúng mã, doanh nghiệp thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi ngành nghề.
Nếu bổ sung ngành khai thác khoáng sản, doanh nghiệp cần nhớ việc đăng ký ngành chỉ là phần đăng ký doanh nghiệp, không phải giấy phép khai thác.
Cập nhật hồ sơ giao dịch sau khi thay đổi
Sau khi thay đổi ngành nghề, nên rà soát lại báo giá, hợp đồng, hồ sơ năng lực, website, hóa đơn và cách hạch toán.
Nếu doanh nghiệp có giấy phép khai thác thì hồ sơ mỏ, sản lượng và chứng từ nguồn gốc cũng phải được quản lý đồng bộ.
Những lỗi thường gặp khi đăng ký mã ngành vật liệu san lấp
Sai sót phổ biến nhất là dùng một mã ngành để bao phủ toàn bộ chuỗi kinh doanh.
Chọn nhầm giữa bán buôn và bán lẻ
Doanh nghiệp bán hàng nghìn mét khối cho nhà thầu nhưng hồ sơ chỉ thể hiện mô hình cửa hàng bán lẻ là chưa sát thực tế.
Ngược lại, nếu bán trực tiếp cho người tiêu dùng thì cũng cần xem xét phần bán lẻ.
Có sản xuất nhưng chỉ đăng ký thương mại
Doanh nghiệp nghiền đá hoặc tạo vật liệu mới nhưng chỉ đăng ký mua bán sẽ không phản ánh đầy đủ hoạt động.
Cần xem thêm nhóm khai thác, chế biến hoặc sản xuất tương ứng.
Có thi công nhưng thiếu ngành xây dựng
Đây là lỗi rất phổ biến với doanh nghiệp san lấp.
Hợp đồng thực tế bao gồm san nền và lu lèn nhưng doanh nghiệp chỉ đăng ký bán vật liệu.
Phần thi công cần được rà soát riêng.
Mô tả ngành nghề không khớp hoạt động thực tế
Ví dụ công ty đăng ký “khai thác cát” nhưng thực tế không có hoạt động khai thác mà chỉ mua cát để bán.
Hoặc hồ sơ chỉ có bán vật liệu nhưng doanh thu lớn nhất lại đến từ san nền.
Những trường hợp này nên được điều chỉnh để phản ánh đúng mô hình kinh doanh.
Rà soát mã ngành theo bốn kịch bản phát triển của vật liệu san lấp
Có thể chia doanh nghiệp thành bốn mô hình để dễ xác định ngành nghề.
Chỉ mua đi bán lại
Doanh nghiệp mua cát, đất hoặc đá từ nguồn hợp pháp rồi bán cho nhà thầu.
Không trực tiếp khai thác, không chế biến và không thi công.
Trọng tâm là thương mại và chứng từ nguồn gốc vật liệu.
Thương mại kết hợp gia công
Doanh nghiệp mua vật liệu rồi sàng, nghiền hoặc phân loại trước khi bán.
Cần xem công đoạn này chỉ hỗ trợ thương mại hay đã trở thành hoạt động chế biến độc lập.
Sản xuất kết hợp phân phối
Doanh nghiệp khai thác hoặc mua nguyên liệu rồi tạo ra một loại vật liệu khác trước khi bán.
Trong trường hợp đó cần xem cả khai khoáng, sản xuất và thương mại.
Bán hàng kết hợp thi công
Đây là mô hình rất phổ biến.
Doanh nghiệp cung cấp đất, cát hoặc đá, đồng thời vận chuyển, san gạt và lu lèn.
Danh mục ngành nghề cần phản ánh ít nhất phần thương mại và xây dựng, đồng thời xem thêm vận tải nếu có dịch vụ độc lập.
Checklist trước khi chốt mã ngành vật liệu san lấp
Trước khi nộp hồ sơ, doanh nghiệp nên rà soát toàn bộ chuỗi hoạt động.
Danh mục sản phẩm đã đầy đủ chưa
Cần xác định doanh nghiệp kinh doanh cát san lấp, đất san lấp, đá cấp phối hay loại vật liệu nào khác.
Quan trọng hơn là xác định nguồn hàng do mua ngoài hay tự khai thác.
Kênh bán và nhóm khách hàng đã xác định chưa
Khách hàng là hộ gia đình, đại lý, nhà thầu, chủ đầu tư hay doanh nghiệp hạ tầng?
Nếu chủ yếu là dự án và hợp đồng số lượng lớn thì bán buôn thường là trọng tâm.
Có gia công, sản xuất hay khai thác không
Đây là câu hỏi quan trọng nhất.
Mua hàng rồi bán là thương mại.
Lấy khoáng sản từ nguồn tài nguyên là khai thác.
Nhận xử lý vật liệu và thu tiền công là gia công.
Tạo thành sản phẩm mới là sản xuất.
Bốn hoạt động không nên bị nhầm lẫn với nhau.
Có vận chuyển, cho thuê hoặc thi công kèm theo không
Nếu doanh nghiệp có đội xe nhận chở thuê, máy móc đem cho thuê hoặc nhận san nền thì cần rà soát ngành tương ứng.
Không nên mặc định những hoạt động này đã nằm trong mã bán vật liệu.
Thuế, hóa đơn và mã ngành vật liệu san lấp cần đồng bộ ra sao
Vật liệu san lấp thường có khối lượng lớn và nguồn gốc hàng hóa rất quan trọng. Vì vậy, hợp đồng, hóa đơn và kế toán cần được tổ chức chặt chẽ.
Nội dung hàng hóa trên hóa đơn
Hóa đơn nên thể hiện đúng tên hàng thực tế như cát san lấp, đất san lấp, đá cấp phối hoặc vật liệu tương ứng.
Nếu hợp đồng có phần vận chuyển hoặc san nền độc lập thì cần phản ánh đúng bản chất các khoản thu.
Không nên chỉ ghi chung chung “vật liệu xây dựng” cho tất cả giao dịch nếu chứng từ thực tế có thể xác định cụ thể.
Doanh thu theo từng hoạt động
Doanh nghiệp nên theo dõi riêng:
Doanh thu bán vật liệu.
Doanh thu vận tải.
Doanh thu cho thuê thiết bị.
Doanh thu san nền.
Doanh thu khai thác nếu có.
Việc tách doanh thu giúp kiểm soát đúng nguồn lợi nhuận và hỗ trợ rà soát ngành chính.
Chi phí đầu vào tương ứng
Hoạt động thương mại có giá vốn vật liệu.
Vận chuyển có nhiên liệu, lái xe và khấu hao phương tiện.
San nền có máy xúc, máy ủi, xe lu và nhân công.
Khai thác có chi phí khai thác, nhiên liệu, thiết bị, nghĩa vụ tài chính về khoáng sản và môi trường.
Do đó, không nên gộp toàn bộ chi phí vào một nhóm chung.
Rà soát khi phát sinh ngành mới
Nếu doanh nghiệp ban đầu chỉ bán cát nhưng sau đó mua thêm máy ủi, nhận hợp đồng san nền hoặc bắt đầu khai thác một khu vực khoáng sản thì cần rà soát ngay ngành nghề.
Đối với kinh doanh vật liệu san lấp, điểm quan trọng nhất là không tồn tại một “mã ngành vật liệu san lấp” duy nhất có thể bao phủ mọi mô hình. Doanh nghiệp cần xác định mình đang bán vật liệu, khai thác tài nguyên, vận chuyển, cho thuê máy hay thi công. Trong đó, bán buôn cát, sỏi thuộc phạm vi nhóm 4673 theo hệ thống ngành hiện hành; còn khai thác đất, cát hoặc khoáng sản làm vật liệu san lấp phải tiếp tục rà soát nhóm khai khoáng và pháp luật về địa chất, khoáng sản.
Mã ngành vật liệu san lấp cần được lựa chọn dựa trên loại vật liệu và phương thức kinh doanh thực tế của doanh nghiệp. Nếu kinh doanh thêm cát, đá, sỏi hoặc các loại vật liệu xây dựng khác, chủ đầu tư nên rà soát và đăng ký thêm ngành nghề phù hợp. Trường hợp có hoạt động khai thác hoặc chế biến khoáng sản, cần kiểm tra riêng các điều kiện và giấy phép chuyên ngành.
